Đức Phật
không trả lời những vấn đề siêu hình, cũng không khuyên các Tỷ
kheo tìm hiểu những gì không thực tế không liên hệ đến đời sống
phạm hạnh
Tôn giả
Man Đồng tử....bạch rằng:
“Bạch Đức
Thế Tôn, ...Những quan điểm này bị Đức Thế Tôn gác
lại, loại bỏ, không giải thích tường tận; đó là,
‘Thế giới hữu thường hay vô thường, thế giới hữu
biên hay vô biên; sinh mạng tức là thân hay sinh
mạng khác thân khác; Như Lai tuyệt diệt hay Như Lai
không tuyệt diệt, hay Như Lai vừa tuyệt diệt vừa
không tuyệt diệt, hay Như Lai cũng không phải tuyệt
diệt, cũng không phải không tuyệt diệt?’ ...
Nếu Thế
Tôn xác quyết rõ ràng ‘Điều này chơn thật, ngoài ra
là hư vọng’, Bạch Thế Tôn, mong Ngài hãy nói cho con
biết. Còn nếu Thế Tôn không xác quyết rõ ràng ‘Điều
này là chơn thật, ngoài ra là hư vọng’, thì Ngài hãy
nói thẳng là không biết’.”
Đức Thế
Tôn hỏi: “Này Man Đồng tử, trước kia Ta có
nói như vầy với ngươi rằng, ‘Hãy đến đây! Hãy theo
Ta tu học Phạm hạnh rồi Ta sẽ nói cho nghe, ‘Thế
giới hữu thường’…chăng’?”
Man Đồng
tử đáp:“Bạch Thế Tôn, không.”…
Đức Thế
Tôn lại hỏi: “Này Man Đồng tử, trước kia
ngươi có nói với Ta rằng, ‘Nếu Thế Tôn xác quyết nói
cho con biết rằng ‘Thế giới hữu thường’ thì con sẽ
theo Thế Tôn học phạm hạnh…’ chăng?”
Man Đồng
tử đáp: “Bạch Thế Tôn, không.”…..
Đức Thế
Tôn sau khi khiển trách ngay mặt Man Đồng tử, rồi
nói với các Tỳ-kheo rằng:“Nếu có người ngu si nghĩ
như vầy, ‘Nếu Đức Thế Tôn không xác quyết nói cho Ta
biết rằng ‘Thế giới hữu thường’ thì Ta không theo
Đức Thế Tôn tu hành phạm hạnh….’. Những người ngu si
ấy, chưa biết được gì thì nửa chừng mạng chung.
“Ví như
một người bị trúng tên độc; do bị trúng tên độc nên
đau đớn cùng cực. Người ấy được các thân thuộc đồng
tình thương xót, mong muốn cho được lợi ích và phước
lành, được an ổn khoái lạc nên tìm cầu y sĩ nhổ tên.
Nhưng nó lại nói rằng, ‘Khoan hãy nhổ tên! Trước
tiên hãy cho tôi biết người bắn tôi đó, họ gì, tên
gì, sanh ở đâu, cao hay thấp, mập hay gầy, da đen
hay trắng, hay da không đen không trắng... mũi tên
này thuộc loại mũi răng cưa, mũi nhọn, hay mũi bình
phi đao?... Nhưng nó chưa biết được gì thì nửa chừng
đã mạng chung.
“Cũng vậy,
nếu có người ngu si nghĩ như vầy, ‘Nếu Đức Thế Tôn
không xác quyết nói cho ta biết rằng ‘Thế giới hữu
thường’ thì ta sẽ không theo Đức Thế Tôn tu học phạm
hạnh….’. Nhưng người ngu si ấy chưa biết được gì thì
nửa chừng đã mạng chung….
“‘Thế giới hữu thường’, nhân nơi quan
điểm này mà theo ta tu học phạm hạnh, sự kiện không
phải là như vậy. Cũng vậy, ‘Thế giới hữu biên hay vô
biên; sinh mạng tức là thân hay sinh mạng khác thân
khác, ...’ Nhân nơi những quan điểm này mà theo Ta
tu học phạm hạnh, sự kiện này không phải là như
vậy.....
Vì có quan điểm này mà không theo Ta tu học phạm
hạnh, sự kiện này không phải là như vậy.
.....
“Dù ‘Thế
giới hữu thường’, thì vẫn có sanh, có già, có bệnh,
có chết, sầu bi, khóc than, ưu khổ, ảo não, như vậy
toàn vẹn khối lớn khổ đau này phát sanh. Cũng vậy,
dù ‘Thế giới vô thường; thế giới hữu biên hay vô
biên....?’ thì vẫn có sanh, có già, có bệnh, có
chết, sầu bi, khóc lóc, ưu khổ, ảo não; như vậy,
toàn vẹn khối lớn khổ đau này phát sanh.
“‘Thế giới
hữu thường’, Ta không xác quyết điều này. Vì điều
này không tương ưng với cứu cánh, không tương ưng
với pháp, không phải căn bản phạm hạnh, không đưa
đến trí, không đưa đến giác, không dẫn đến Niết-bàn.
Cho nên Ta không xác quyết điều này. Cũng vậy, ‘Thế
giới vô thường, thế giới hữu biên hay vô biên; sinh
mạng tức là thân hay sinh mạng khác thân khác; Như
Lai tuyệt diệt hay Như Lai không tuyệt diệt, hay Như
Lai vừa tuyệt diệt vừa không tuyệt diệt hay Như Lai
cũng không phải tuyệt diệt cũng không phải không
tuyệt diệt?’ Ta không xác quyết điều này. Vì lý do
gì mà Ta không xác quyết những điều này? Vì những
điều này không tương ưng với cứu cánh, không tương
ưng với pháp, không phải là căn bản phạm hạnh, không
đưa đến trí, không đưa đến giác, không dẫn đến
Niết-bàn. Cho nên Ta không xác quyết những điều này.
“Những
pháp nào được Ta xác quyết nói đến? ‘Đây là khổ’, Ta
xác quyết nói ‘Đây là khổ’, ‘Khổ tập, Khổ diệt, Khổ
diệt đạo tích’ Ta xác quyết nói. Vì những lý do gì
mà Ta xác quyết nói những điều này? Vì những điều
này tương ưng với cứu cánh, tương ưng với pháp, là
căn bản phạm hạnh, đưa đến trí, đưa đến giác, dẫn
đến Niết-bàn, cho nên Ta xác quyết nói những điều
này.
“Đó là,
những gì thể nói thì Ta không nói, những gì có thể
nói thì Ta nói, hãy thọ trì như vậy. Hãy học tập như
vậy.”
Trích từ “Kinh Trung A Hàm”
221. ‘Kinh Tiễn Dụ’
TT. Thích Tuệ Sỹ dịch
